Αιμορροΐδες: Πότε να δείτε γενικό χειρουργό και σύγχρονες μέθοδοι θεραπείας

Η αιμορροϊδοπάθεια αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις της πρωκτικής περιοχής, επηρεάζοντας περίπου το 70% των ανθρώπων σε κάποια φάση της ζωής τους. Αν και πολλοί ασθενείς προσπαθούν να την αντιμετωπίσουν αρχικά μόνοι τους με αλοιφές ή αλλαγές στη διατροφή, αυτές οι παρεμβάσεις συνήθως ανακουφίζουν προσωρινά τα συμπτώματα αλλά δεν αποτελούν οριστική λύση. Σε προχωρημένη ή υποτροπιάζουσα αιμορροϊδοπάθεια, τα συμπτώματα όπως αιμορραγία, πόνος, κνησμός, πρόπτωση κι έντονη γενικότερα ενόχληση, επιμένουν κι επηρεάζουν την καθημερινότητα του ασθενούς. Η σωστή εκτίμηση από το χειρουργό έχει σημασία όχι μόνο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων αλλά και για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις με παρόμοια κλινική εικόνα.

Τι είναι οι αιμορροΐδες και πώς εκδηλώνονται

Οι αιμορροΐδες αποτελούν φυσιολογικό ανατομικό στοιχείο της περιοχής του πρωκτού, με αγγειακά πλέγματα που συμβάλλουν στη σύγκλειση του πρωκτού και στην εγκράτεια των κοπράνων. Πρόβλημα δημιουργείται όταν οι δομές αυτές διογκώνονται , αιμορραγούν ή προπίπτουν, οπότε μιλάμε για αιμορροϊδοπάθεια. Οι εξωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται πάνω στον πρωκτό και προκαλούν πρήξιμο, πόνο, κνησμό κι αιμορραγία, ενώ οι εσωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται ψηλότερα στο έντερο κι εκδηλώνονται με αιμορραγία. Παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση των αιμορροΐδων είναι η δυσκοιλιότητα, η κακή διατροφή με πολλές καυστικές ή πικάντικες τροφές, η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, η εγκυμοσύνη, η καθιστική ζωή, η άρση μεγάλων βαρών καθώς και η κληρονομικότητα. Κλινικά οι αιμορροΐδες ταξινομούνται σε τέσσερις βαθμούς:

• 1ου βαθμού: δε γίνονται αντιληπτές καθώς δεν προπίπτουν από τον πρωκτό αλλά αιμορραγούν κατά την κένωση
• 2ου βαθμού: προπίπτουν κατά την κένωση αλλά επανέρχονται μόνες τους, συχνά εμφανίζεται αιμορραγία, εκκρίσεις και κνησμός στον πρωκτό
• 3ου βαθμού: προπίπτουν και χρειάζονται ανάταξη με το χέρι, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα με πόνο και οίδημα
• 4ου βαθμού: παραμένουν μόνιμα έξω και δεν ανατάσσονται

Συχνά συμπτώματα αιμορροϊδοπάθειας 

Το σύμπτωμα που περιγράφουν συχνότερα οι ασθενείς είναι ζωηρό κόκκινο αίμα κατά την κένωση, είτε σε σταγόνες είτε σε μεγαλύτερη ποσότητα πάνω στα κόπρανα, στο χαρτί ή μέσα στη λεκάνη. Άλλοι αναφέρουν κνησμό, βλεννώδεις ή υδαρείς εκκρίσεις κι ερεθισμό στην περιοχή. Όταν υπάρχει πρόπτωση, ο ασθενής αισθάνεται ότι «κάτι προβάλλει προς τα έξω» κατά την κένωση. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες αιμορραγούν χωρίς πόνο. Η εμφάνιση έντονου πόνου, ψηλαφητής σκληρής μάζας ή ξαφνικού πρηξίματος στον πρωκτό υποδηλώνει θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα ή άλλη πάθηση της περιοχής που απαιτεί άμεση εξέταση. Η χρόνια ή επίμονη αιμορραγία μπορεί να οδηγήσει σε σιδηροπενία ή σιδηροπενική αναιμία.

Συμπτώματα που απαιτούν άμεση εκτίμηση από χειρουργό

Χειρουργική εκτίμηση της περιοχής του πρωκτού χρειάζεται όταν υπάρχει επαναλαμβανόμενη ή μικρής έκτασης αιμορραγία, πόνος κατά την κένωση, πρόπτωση που επιμένει ή χρειάζεται ανάταξη, εκκρίσεις με τοπικό ερεθισμό, ψηλαφητός όζος, γενικότερα συμπτώματα που δε βελτιώνονται με τα απλά μέτρα και συμπτώματα που αλλάζουν ή δεν ταιριάζουν με απλή αιμορροϊδοπάθεια.

Επείγουσα χειρουργική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει:

• μεγάλη ή ασταμάτητη αιμορραγία
• πολύ έντονος πόνος στην περιοχή
• πυρετός
• πύον στην περιοχή (μικροαποστημάτια)
• οξεία διόγκωση που δεν επιτρέπει καμία επαφή

Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι κάθε αιμορραγία από το ορθό δεν σημαίνει αυτομάτως αιμορροΐδες. Ραγάδα, περιεδρικό συρίγγιο-απόστημα, πολύποδες ορθού, φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, κονδυλώματα, εκκολπωματίτιδα, όγκοι πρωκτού και κακοήθειες του εντέρου μπορούν να δώσουν παρόμοια συμπτώματα. Γι’ αυτό η αυτοδιάγνωση δεν αρκεί.

Διαγνωστικά βήματα για αιμορροϊδοπάθεια

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό του ασθενούς που περιλαμβάνει το είδος της αιμορραγίας, τη διάρκεια και το είδος των συμπτωμάτων, τη δυσκοιλιότητα, τη συνήθεια παρατεταμένης παραμονής στην τουαλέτα, την εγκυμοσύνη, την άρση βαρών, τη διατροφή, τυχόν προηγούμενα επεισόδια ή θεραπείες. Ακολουθεί επισκόπηση της περιοχής και δακτυλική εξέταση. Η πρωκτοσκόπηση (εξέταση του πρωκτού με το πρωκτοσκόπιο) είναι πολύ χρήσιμη γιατί επιβεβαιώνει την εικόνα των αιμορροΐδων και αποκλείει άλλες παθήσεις. Σε ασθενείς άνω των 50 ετών, σε όσους έχουν αιμορραγία χωρίς σαφή αιτία ή όταν υπάρχουν ύποπτα συνοδά συμπτώματα, απαιτείται σιγμοειδοσκόπηση ή ολική κολονοσκόπηση, όχι για τη διάγνωση των αιμορροΐδων αλλά για τον αποκλεισμό άλλων σοβαρών παθήσεων του εντέρου.

Αντιμετώπιση αιμορροΐδων: Μέτρα ανακούφισης και θεραπεία

Προσωρινά μέτρα ανακούφισης χωρίς χειρουργείο

Η συντηρητική αντιμετώπιση των αιμορροΐδων βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της καθημερινότητας αλλά δεν αποτελεί οριστική λύση. Περιλαμβάνει:

• αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών και υγρών
• αποφυγή υπερβολικής πίεσης κατά την κένωση
• περιορισμό του χρόνου παραμονής στην τουαλέτα
• ρύθμιση της δυσκοιλιότητας όπου χρειάζεται
• χρήση τοπικών αλοιφών 
• λήψη φαρμάκων που βελτιώνουν τη φλεβική κυκλοφορία
• προσεκτικό τοπικό καθαρισμό χωρίς έντονη τριβή

Η συντηρητική αντιμετώπιση βοηθά τον ασθενή να οδηγηθεί στο χειρουργείο εν ηρεμία.

Χειρουργική αντιμετώπιση αιμορροϊδοπάθειας

Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί την τελική αντιμετώπιση των αιμορροΐδων.  Ακολουθεί τη συντηρητική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και παρέχει στον ασθενή την “πολυτέλεια” να επιλέξει το χρόνο της επέμβασης. Στις εξαιρετικές περιπτώσεις της οξείας αιμορραγίας που δε σταματά, του οξέος πόνου που δεν υποχωρεί με αναλγητικά μέσα καθώς και στην εμφάνιση μικροαποστημάτιων στην περιοχή του πρωκτού, το χειρουργείο καθίσταται επείγον.

Χειρουργικές μέθοδοι αντιμετώπισης των αιμορροΐδων

Στόχος της χειρουργικής επέμβασης είναι να διακοπεί η κυκλοφορία του αίματος εντός των αιμορροΐδων με την απολίνωση των αιμορροιδικών αγγείων που τις τροφοδοτούν.

Αιμορροϊδεκτομή κατά Milligan-Morgan

Πρόκειται για την κλασική χειρουργική αιμορροϊδεκτομή, κατά την οποία οι αιμορροΐδες αφαιρούνται και τα τραύματα παραμένουν ανοικτά χωρίς ράμματα. Η μέθοδος εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια, εξακολουθεί να έχει σαφή θέση στη χειρουργική θεραπεία και χρησιμοποιείται κυρίως σε αιμορροΐδες 4ου βαθμού ή σε υποτροπές μετά από άλλες τεχνικές. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι είναι αποτελεσματική λύση με χαμηλά ποσοστά υποτροπών αλλά συνοδεύεται από πιο έντονο μετεγχειρητικό πόνο και πιο απαιτητική ανάρρωση σε σχέση με νεότερες μεθόδους.

Αιμορροϊδεκτομή Ferguson

Είναι παραλλαγή της κλασικής αιμορροϊδεκτομής όπου οι αιμορροΐδες αφαιρούνται και τα τραύματα ράβονται μετά την εκτομή. Χρησιμοποιείται πλέον σπανίως.

Μέθοδος Longo 

Στη μέθοδο αυτή χρησιμοποιείται ένας ειδικός κυκλικός αναστομωτήρας (συρραπτικό PPH) που εισάγεται στο ορθό. Το εργαλείο αφαιρεί ένα λεπτό τμήμα του βλεννογόνου σε σχήμα δακτυλίου και ταυτόχρονα συρράπτει τον υπόλοιπο υγιή βλεννογόνο. Έτσι οι αιμορροϊδικοί όζοι «μαζεύουν» κι ανασηκώνονται στη φυσιολογική τους θέση, σταματώντας συμπτώματα όπως η αιμορραγία ή η πρόπτωση. Η τεχνική ενδείκνυται για προχωρημένη αιμορροϊδοπάθεια. Έχει τεχνικές απαιτήσεις από το χειρουργό, εφαρμόζεται σε επιλεγμένα περιστατικά και συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Μέθοδος HAL-RAR

Η τεχνική αυτή βασίζεται στη χρήση υπερήχων για να εντοπιστούν οι τελικοί αρτηριακοί κλάδοι που τροφοδοτούν τις αιμορροΐδες. Τα αγγεία δένονται με ράμματα, μειώνοντας την αιμάτωσή τους με αποτέλεσμα οι αιμορροΐδες να συρρικνώνονται σταδιακά μέσα στις επόμενες 4-6 εβδομάδες. Πρόκειται για αναίμακτη μέθοδο, που χρησιμοποιείται κυρίως όταν θέλουμε να ανακουφίσουμε την περιοχή και να βελτιώσουμε τη λειτουργία της χωρίς να αφαιρέσουμε τις αιμορροΐδες.

Μέθοδος με χρήση Ligasure ή Harmonic Scalpel

Σε αυτή την τεχνική χρησιμοποιείται συσκευή ενέργειας ραδιοσυχνοτήτων (Radiofrequency Ablation) για να γίνει εκτομή των αιμορροΐδων με ταυτόχρονη αιμόσταση. Το πλεονέκτημα είναι ότι η αφαίρεση γίνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια και χωρίς να απαιτούνται ράμματα ενώ ο βλεννογόνος και ο σφιγκτήρας παραμένουν ανέπαφοι. Για τον ασθενή αυτό μεταφράζεται σε μικρότερη διάρκεια επέμβασης (περίπου 15 λεπτά), ηπιότερο μετεγχειρητικό πόνο, γρήγορη επάνοδος στην καθημερινότητα και κυρίως πολύ χαμηλά ποσοστά υποτροπής. Σε περιπτώσεις ήπιας πρόπτωσης, υπάρχει η δυνατότητα να αντιμετωπιστεί παράλληλα.

Αιμορροϊδοπλαστική LHP (Laser Hemorrhoido-Plasty)

Η τεχνική LHP πραγματοποιείται με χειρουργικό laser, το οποίο στοχεύει τον αιμορροϊδικό όζο εσωτερικά. Η ενέργεια του laser προκαλεί σύγκλειση των αγγείων και συρρίκνωση του ιστού. Πρόκειται για μια σχεδόν ανώδυνη μέθοδο που προσφέρει γρήγορη ανάρρωση. Δεν ενδείκνυται για όλα τα στάδια της νόσου, μόνο σε αιμορροϊδοπάθεια 1ου και 2ου βαθμού. Η τεχνική έχει υψηλότερα ποσοστά υποτροπών σε σχέση με άλλες μεθόδους και μπορεί να εμφανιστούν αιματώματα ή αποστήματα μετεγχειρητικά.

Μέθοδος HeLP (Hemorrhoid Laser Procedure)

Η τεχνική HeLP χρησιμοποιεί αισθητήρα Doppler για τον εντοπισμό των αγγείων που τροφοδοτούν τους αιμορροϊδικούς όζους και στη συνέχεια εφαρμόζεται laser για τη συρρίκνωση και θρόμβωση αυτών των αγγείων. Μπορεί να εφαρμοστεί σε αιμορροϊδοπάθεια έως 3ου βαθμού και έχει αποτελέσματα παρόμοια με τη μέθοδο LHP.

Ανάρρωση και φροντίδα μετά τη χειρουργική θεραπεία αιμορροΐδων

Ο ασθενής κινητοποιείται λίγες ώρες μετά την επέμβαση κι επιστρέφει στο σπίτι την ίδια ημέρα. Τις πρώτες ημέρες λαμβάνει αναλγητική κι αντιβιοτική αγωγή. Ο πόνος μετά την κένωση και η ελαφρά αιμορραγία είναι φυσιολογικά κι αναμενόμενα συμπτώματα. Συνιστάται η αποφυγή άρσης βαρών για ένα διάστημα, η αποφυγή χρήσης χαρτιού υγείας τις πρώτες ημέρες και τοπικός καθαρισμός με λουτρά μέτριας θερμοκρασίας χωρίς χρήση σαπουνιού. Σε ασθενείς με γνωστή δυσκοιλιότητα, χορηγούνται υπακτικά ή μαλακτικά κοπράνων. Ο ασθενής κινητοποιείται κι επιστρέφει σε ελαφρά δραστηριότητα από την επόμενη κιόλας ημέρα του χειρουργείου. Η επιστροφή στην εργασία, την οδήγηση ή την άσκηση εξαρτάται από τη μετεγχειρητική πορεία κάθε ασθενούς, συνήθως εντός διαστήματος 5-10 ημερών. Ο ασθενής πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με το χειρουργό του σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας μετά από κένωση, πυρετού και πόνου που δε μειώνεται τις επόμενες ημέρες.

Συχνές ερωτήσεις ασθενών για αιμορροΐδες 

Είναι οι αιμορροΐδες πάντα λόγος για χειρουργείο;

Οι αιμορροΐδες δεν απαιτούν άμεση χειρουργική αντιμετώπιση. Σε ήπια κλινική εικόνα ή σε πρώτο επεισόδιο, εφαρμόζονται μέτρα όπως ρύθμιση της δυσκοιλιότητας, σωστή διατροφή και τοπική αγωγή που βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Σε προχωρημένη ή υποτροπιάζουσα αιμορροϊδοπάθεια αυτά δεν αρκούν ως οριστική λύση, καθώς δεν εξαλείφουν το πρόβλημα. Η ουσιαστική αντιμετώπιση επιτυγχάνεται με τη χειρουργική θεραπεία. 

Θα λυθεί οριστικά το πρόβλημα με το χειρουργείο;

Η χειρουργική επέμβαση προσφέρει ουσιαστική και μακροχρόνια λύση για τις αιμορροΐδες. Οι υποτροπές δεν είναι συχνές, αλλά η πιθανότητά τους παραμένει κι εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, τη μέθοδο που επιλέγεται και παράγοντες όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα.

Τι είδους αναισθησία χρησιμοποιείται στο χειρουργείο;

Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν η γενική αναισθησία κι εναλλακτικά η επισκληρίδιος αναισθησία. Οι σύγχρονες τεχνικές με χρήση της τεχνολογίας των ενεργειών απαιτούν μικρότερο χειρουργικό χρόνο. Αυτό επιτρέπει την εφαρμογή αναισθησίας μικρότερης διάρκειας ή έντασης όπως η αναισθησία με χρήση λαρυγγικής μάσκας (MAC) ή δυνατής μέθης.

Πόσο επώδυνη είναι η ανάρρωση;

Αυτό εξαρτάται από την έκταση της νόσου τη χρονική στιγμή της επέμβασης καθώς κι από την τεχνική. Οι παλαιότερες κλασικές χειρουργικές τεχνικές συνδέονται συνήθως με πιο έντονο μετεγχειρητικό πόνο και μεγαλύτερη περίοδο ανάρρωσης, ενώ οι νεότερες μέθοδοι είναι πιο ήπιες για τους ιστούς, με λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και πιο σύντομη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Υπάρχει κίνδυνος ακράτειας κοπράνων μετά την επέμβαση;

Η διαταραχή της εγκράτειας δεν αποτελεί συνήθη εξέλιξη όταν η επέμβαση γίνεται με σωστή τεχνική και από έμπειρο χειρουργό.

Πώς αποφασίζεται η κατάλληλη επέμβαση για αιμορροΐδες

Το πιο σωστό κριτήριο για την επιλογή της χειρουργικής τεχνικής είναι ποια μέθοδος έχει τη μικρότερη πιθανότητα επανεμφάνισης των αιμορροΐδων κι επομένως ανάγκης για νέα χειρουργική επέμβαση. Δεν υπάρχει μία τεχνική που να θεωρείται εξ ορισμού καλύτερη για όλους. Άλλη μέθοδος προτιμάται όταν το κύριο πρόβλημα είναι η αιμορραγία, άλλη όταν υπάρχει έντονη πρόπτωση και άλλη όταν πρόκειται για υποτροπή μετά από προηγούμενη θεραπεία. Γι’ αυτό πριν επιλεγεί η επέμβαση, θα πρέπει να αξιολογούνται: ο βαθμός της αιμορροϊδοπάθειας, η ένταση και συχνότητα των συμπτωμάτων, η παρουσία θρόμβωσης ή οιδήματος, τυχόν προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή και η γενική κλινική εικόνα του ασθενούς. Η τελική απόφαση λαμβάνεται πάντα εξατομικευμένα, μετά από πλήρη χειρουργική εκτίμηση και συζήτηση για το τι ταιριάζει ασφαλέστερα και ουσιαστικότερα στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η αιμορροϊδοπάθεια είναι συχνή αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επιπόλαια όταν επιμένει, πονάει ή αιμορραγεί. Η σωστή χειρουργική εκτίμηση βοηθά να τεθεί η ακριβής διάγνωση, να αποκλειστούν άλλες παθήσεις και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία, από απλά υποστηρικτικά μέτρα έως σύγχρονες επεμβατικές και χειρουργικές λύσεις.

Σημείωση ενημερωτικού χαρακτήρα: Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, διάγνωση ή ιατρική συμβουλή. Για οποιοδήποτε σύμπτωμα ή προβληματισμό, απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο ιατρό.