Κήλη κοιλιακού τοιχώματος: Πόσο άμεσα χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;

Η κήλη του κοιλιακού τοιχώματος είναι μια συχνή κατάσταση που συνήθως εμφανίζεται ως «εξόγκωμα» στην κοιλιά ή στη βουβωνική χώρα. Για πολλούς ανθρώπους, η διάγνωση προκαλεί άγχος: «Είναι επικίνδυνο; Πρέπει να χειρουργηθώ άμεσα;». 

Η πραγματικότητα είναι ότι δεν αντιμετωπίζονται όλες οι κήλες σε επείγουσα βάση. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται τα σημάδια που απαιτούν γρήγορη ιατρική εκτίμηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δοθεί ο χρόνος στον ασθενή να επιλέξει το πότε θα χειρουργηθεί, ενώ σε άλλες η άμεση χειρουργική αποκατάσταση αποτελεί την ενδεδειγμένη επιλογή. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τον ασθενή να μειώσει το άγχος του και να προετοιμαστεί κατάλληλα για μια αξιολόγηση από γενικό χειρουργό.

Κήλη κοιλιακού τοιχώματος: τι είναι και ποιες είναι οι συχνότερες μορφές

Κήλη σημαίνει ότι μέρος ιστού (συχνότερα λίπος ή έντερο) προβάλλει μέσα από ένα αδύναμο σημείο ή άνοιγμα στους μύες του κοιλιακού τοιχώματος. Συνήθως δημιουργείται ένας «σάκος» που εμφανίζεται ως εξόγκωμα κάτω από το δέρμα. Μπορεί να φαίνεται περισσότερο όταν ο ασθενής στέκεται όρθιος, βήχει, σφίγγεται ή σηκώνει βάρος και να μειώνεται όταν ξαπλώνει και χαλαρώνει.

Οι πιο συχνές μορφές κήλης κοιλιακού τοιχώματος περιλαμβάνουν: τη βουβωνοκήλη που εμφανίζεται στη βουβωνική χώρα, τη μηροκήλη που εμφανίζεται χαμηλότερα προς το άνω έσω μέρος του μηρού και συχνότερα αφορά γυναίκες, την ομφαλοκήλη που εμφανίζεται στον ομφαλό, την κοιλιοκήλη που εμφανίζεται πάνω από τον ομφαλό μέχρι το στέρνο και τέλος τη μετεγχειρητική κήλη που εμφανίζεται σε παλιές χειρουργικές τομές. Υπάρχουν και οι κήλες που εμφανίζονται στα παιδιά από τη γέννηση και ονομάζονται συγγενείς κήλες. 

Η κήλη δεν «κλείνει» από μόνη της. Η πορεία της μπορεί να είναι σταθερή για καιρό ή να επιδεινώνεται σταδιακά, ανάλογα με παράγοντες όπως η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης από άρση μεγάλου βάρους, η έντονη γυμναστική άσκηση, η χρόνια δυσκοιλιότητα, ο βήχας, οι συχνές μεταβολές μεγάλου σωματικού βάρους που χαλαρώνουν τα κοιλιακά τοιχώματα.

Συμπτώματα κήλης κοιλιακού τοιχώματος: Ποια είναι τα πιο συχνά σημάδια

Πολλές κήλες είναι αρχικά ασυμπτωματικές και το μόνο εύρημα είναι ένα ορατό εξόγκωμα ή διόγκωση κάτω από το δέρμα της κοιλιάς ή της βουβωνικής χώρας, το οποίο ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί με την αφή ή να το δει στον καθρέφτη. Άλλα συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν αίσθημα βάρους, πίεσης ή καύσου στην περιοχή, ήπια ενόχληση που επιδεινώνεται όταν κάποιος στέκεται όρθιος, με κόπωση, βήχα ή άρση βάρους και περιοδικό πόνο χαμηλής έντασης. 

Πολλές φορές οι μικρές κήλες δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα και ανακαλύπτονται τυχαία σε μια ιατρική εξέταση ρουτίνας. Ωστόσο, οποιαδήποτε κήλη μπορεί να επιδεινωθεί με τον χρόνο, ιδιαίτερα αν αυξάνεται η πίεση στην κοιλιά. 

Σημεία που μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή της κήλης

Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι ένα όργανο της κοιλιάς, συνήθως τμήμα του εντέρου, να παγιδευτεί εντός της κήλης και να μην μπορεί να επιστρέψει μέσα στην κοιλιά. Αυτή η κατάσταση λέγεται περίσφιγξη. Ζητήστε άμεση ιατρική εκτίμηση αν εμφανιστούν:

• έντονος, ξαφνικός κι επίμονος πόνος
• σκληρή, ευαίσθητη διόγκωση που δεν υποχωρεί
• ναυτία/έμετος, αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων (ειλεός)
• ερυθρότητα/θερμότητα δέρματος πάνω από την κήλη

Πότε τα συμπτώματα της κήλης απαιτούν εκτίμηση από γενικό χειρουργό

Συνιστάται να ζητηθεί χειρουργική εκτίμηση όταν εμφανίζεται ένα εξόγκωμα ή αυξάνεται σε μέγεθος γρήγορα, όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως πόνος ή ενοχλήσεις που επηρεάζουν τις σωματικές δραστηριότητες ή όταν η κήλη αλλάζει συμπεριφορά, για παράδειγμα δεν υποχωρεί όπως πριν. Η διάγνωση γίνεται κυρίως με κλινική εξέταση από το χειρουργό, ενώ η απεικόνιση με υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία χρησιμοποιείται όταν η εικόνα δεν είναι σαφής.

Αντιμετώπιση κήλης κοιλιακού τοιχώματος: επείγουσα χειρουργική επέμβαση ή προγραμματισμένη σε καθορισμένο χρόνο;

Η αντιμετώπιση διαμορφώνεται ανάλογα με τον τύπο της κήλης, τα συμπτώματα, τον κίνδυνο επιπλοκών και τη γενικότερη κατάσταση υγείας του ασθενούς.

Προγραμματισμός της επέμβασης σε καθορισμένο μελλοντικό χρόνο: πότε μπορεί να είναι λογική επιλογή;

Όταν:

• η κήλη είναι μικρή κι ελάχιστα ή καθόλου συμπτωματική
• δεν υπάρχουν ενδείξεις υψηλού κινδύνου 
• υπάρχουν σημαντικοί λόγοι να καθυστερήσει μια επέμβαση (π.χ. συνοδά νοσήματα)

Η προγραμματισμένη επέμβαση μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα σημαίνει: περιοδική επανεκτίμηση από το χειρουργό, ενημέρωση για τα «επείγοντα» συμπτώματα, αντιμετώπιση παραγόντων που αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση (έλεγχος δυσκοιλιότητας, βήχα, διακοπή άρσης μεγάλων βαρών κι έντονης σωματικής άσκησης).

Σημείωση: υποστηρικτικές ζώνες/κηλεπίδεσμοι δε θεραπεύουν την κήλη. Η χρήση τους μπορεί να συζητηθεί μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

Άμεση χειρουργική αποκατάσταση: πότε ενδείκνυται

Όταν:

• υπάρχουν πολύ έντονα συμπτώματα (οξύς πόνος, πολύ έντονη ενόχληση, λειτουργικός περιορισμός)
• υπάρχει υψηλός κίνδυνος επιπλοκών
• υπάρχει επεισόδιο περίσφιγξης
• η κήλη είναι μετεγχειρητική και δημιουργεί προβλήματα στήριξης κοιλιακού τοιχώματος

Η επέμβαση είναι η μόνη οριστική μέθοδος αποκατάστασης της ανατομίας.

Λαπαροσκοπική μέθοδος (ελάχιστα επεμβατική)

Στη λαπαροσκοπική αποκατάσταση της κήλης πραγματοποιούνται μικρές οπές στην κοιλιά, χρησιμοποιείται κάμερα και ειδικά εργαλεία και τοποθετείται πλέγμα από «εσωτερική» προσέγγιση. Αυτή η μέθοδος έχει τα πλεονεκτήματα μικρότερου χειρουργικού χρόνου, λιγότερου μετεγχειρητικού πόνου, είναι συνήθως αναίμακτη, έχει καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα λόγω μικρότερου τραύματος στο δέρμα και κυρίως έχει πολύ μικρότερα ποσοστά υποτροπής – επανεμφάνισης της κήλης συγκριτικά με την ανοικτή μέθοδο. Αποτελεί επέμβαση εκλογής αν υπάρξει υποτροπή μετά από προηγούμενη ανοικτή επέμβαση. Ο ασθενής λαμβάνει γενική αναισθησία και συνήθως εξέρχεται το ίδιο βράδυ μετά την επέμβαση.

Ανοικτή μέθοδος

Στην ανοικτή αποκατάσταση της κήλης γίνεται τομή πάνω από την περιοχή της κήλης, ανάταξη του περιεχομένου της κι ενίσχυση του κοιλιακού τοιχώματος με πλέγμα. Έχει μεγαλύτερα ποσοστά υποτροπής από τη λαπαροσκοπική. Πραγματοποιείται με γενική αναισθησία ή επισκληρίδιο και υπό προϋποθέσεις υπό τοπική – block αναισθησία. Εφαρμόζεται όταν υπάρχουν αντενδείξεις για εφαρμογή της λαπαροσκοπικής μεθόδου όπως άρνηση του ασθενούς να λάβει γενική αναισθησία, μεγάλη ηλικία, βαριά καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα, προηγούμενα μεγάλα χειρουργεία στην κοιλιά που καθιστούν δύσκολη κι επισφαλή τη λαπαροσκόπηση.

Γενικότερα η επιλογή ανάμεσα σε ανοικτή ή λαπαροσκοπική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο της κήλης, προηγούμενα χειρουργεία, ανατομικούς παράγοντες και συνοδά νοσήματα.

Ρομποτική μέθοδος

Στη ρομποτική αποκατάσταση της κήλης εφαρμόζεται η ίδια τεχνική με τη λαπαροσκοπική μέθοδο με τη διαφορά ότι ο χειρουργός πραγματοποιεί την επέμβαση κατευθύνοντας το ρομπότ. Χρησιμοποιείται υψηλής ευκρίνειας κάμερα και ειδικοί βραχίονες για την αποκατάσταση της κήλης και την τοποθέτηση του πλέγματος. Τα αποτελέσματά της είναι ισάξια της λαπαροσκοπικής. Ο ασθενής λαμβάνει γενική αναισθησία – νάρκωση κι εξέρχεται του νοσοκομείου το ίδιο βράδυ.

Τι είναι καλό να γνωρίζει ή να ρωτήσει ο ασθενής πριν τη θεραπεία της κήλης

Χρήσιμες ερωτήσεις στην επίσκεψη:

• Τι τύπος κήλης είναι και ποιος είναι ο εκτιμώμενος κίνδυνος επιπλοκών;
• Είναι ασφαλές να την παρακολουθήσω ή προτείνεται άμεση αποκατάσταση; Γιατί;
• Ποια μέθοδος είναι καταλληλότερη: ανοικτή ή λαπαροσκοπική – ρομποτική;
• Τι πρέπει να χαρακτηρίσω ως «επείγον» σύμπτωμα;
• Τι να περιμένω από την ανάρρωση (περιορισμοί δραστηριότητας, επιστροφή στην εργασία);

Η κατανόηση του πλάνου μειώνει το άγχος και βοηθά στη σωστή λήψη αποφάσεων.

Εξατομίκευση θεραπείας στην κήλη κοιλιακού τοιχώματος 

Οι γενικές αρχές είναι χρήσιμες, αλλά η σωστή απόφαση είναι εξατομικευμένη. Άλλο ασθενής με μικρή, ασυμπτωματική κήλη και άλλο ασθενής με οξεία συμπτώματα, πόνο ή παράγοντες υψηλού κινδύνου. Επιπλέον η καταλληλότητα για αναισθησία, το ιστορικό προηγούμενων επεμβάσεων, η λήψη αντιπηκτικών μπορεί να επηρεάσουν τόσο το χρόνο όσο και την επιλογή τεχνικής. Γι’ αυτό η τελική απόφαση λαμβάνεται μετά από πλήρη κλινική αξιολόγηση από εξειδικευμένο χειρουργό.

Η κήλη κοιλιακού τοιχώματος είναι συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται με ασφάλεια. Δε χρειάζεται πανικός αλλά σωστή ενημέρωση και ιατρική εκτίμηση: ορισμένες κήλες αντιμετωπίζονται προγραμματισμένα σε καθορισμένο χρόνο ενώ άλλες απαιτούν άμεση επέμβαση την ίδια κιόλας ημέρα. Η έγκαιρη συζήτηση με γενικό χειρουργό βοηθά να επιλεγεί η κατάλληλη κι εξατομικευμένη στρατηγική.

Σημείωση ενημερωτικού χαρακτήρα: Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, διάγνωση ή ιατρική συμβουλή. Για οποιοδήποτε σύμπτωμα ή προβληματισμό, απευθυνθείτε στον εξειδικευμένο ιατρό.